Expo ‘De Handdoek’ van Honoré d’O

Van 30 mei 2020 tot 31 oktober 2020


Tentoonstelling
Sint-Jacobskerk

Beschrijving

Open op vrijdag, zaterdag en zondag van 14 tot 18 uur . Reserveren niet nodig. Op uitnodiging van de vzw Jacobus werkte de Gentse beeldend kunstenaar Honoré d’O in de Sint-Jacobskerk een tentoonstelling uit met actuele corona-thema’s die niet alleen troost en steun bieden maar ook de kijk van bezoekers op zichzelf, de wereld en op kunst herdenken. De coronavirus-contouren van het opvallende rozet bovenaan het imposante oksaal maakt van deze kerk alvast een heuse ‘Coronakerk’. De expo in de Sint-Jacobskerk is GRATIS en zonder reservatie te bezoeken vanaf vrijdag 29 mei t/m maandag 1 juni en daarna telkens op vrijdag, zaterdag en zondag, van 14u-18u en dit t/m 31 oktober 2020. Het bezoek verloopt begeleid, in kleine groepjes met mondmasker, anderhalve meter restrictie en aanwezig ontsmettingspompje.

“De hele coronacrisis maakt ons bewust van de kortsluiting in ons ecosysteem die er al een hele tijd woedde, maar nu heel tastbaar en bedreigend wordt”, zegt Honoré d’O. “Sinds de renaissance hebben we de balans tussen materie en immaterialiteit, tussen object en geest nooit in orde willen brengen en daar betalen we nu een prijs voor. Die immaterialiteit vind je gelukkig ook terug in de Kunst. Een beeld is immers een waarneming en geen ding op zich. Met deze expo wil ik de vergeestelijking van materie in de ruimte zichtbaar maken, weg van het gewicht van het ding op zich. Veel van wat we vanzelfsprekend vinden, bezit ook een aura of halo, die de communicatie met de wereld interessanter maakt. In de kracht van die verschijning ontdek je de ziel der dingen. Zo wil ik de mensen doen nadenken over hoe ze verder willen in het post-coronatijdperk.”

Geïnspireerd op achterpaneel Lam Gods

De titel van de expo, ‘De Handdoek’, staat symbool voor zorgzaamheid, hygiëne, voorbereiding en zuiverheid. De handdoek is ook terug te vinden op ‘De Annunciatie’, een achterpaneel van het Lam Gods. De handdoek, een veelgebruikt attribuut in coronatijden, alsook de ruimtelijke context en attributen tussen Maria en de engel op het paneel, inspireerde de kunstenaar om in dit gehavende Van Eyck-jaar actuele thema’s uit te werken: troost en steun in coronatijden, het herdenken van de wereld en de mensheid; het failliet van de zorgeloosheid en dus ook het zorg dragen voor zichzelf, de anderen en de wereld.

Het idee van steun en troost verwerkte Honoré d’O door de architecturale ruimte van de Sint-Jacobskerk optimaal te gebruiken. Het is een plek van contemplatie en menselijke verbondenheid maar ook van bouwtechnisch vernuft en perspectieven die men steeds op wisselende manieren kan bekijken.

Wanneer (virtuele) bezoekers aldus de kerk betreden, volgen ze een uitgestippelde route langs kerkpilaren die bijkomend worden ondersteund door schuingeplaatste houten stokken van 4 tot 6 meter en door handgesneden steunmannetjes in isomo. De stokken zijn meteen ook een verwijzing naar de wandelstok van Jacobus, de patroonheilige van de kerk. Zijn stok biedt immers steun en de bezoeker wandelt samen met hem door de kerk als een pelgrimage door de geschiedenis. O.a. gesymboliseerd in de isomo-voetjes (of zijn het vrije vogels) die zich als een votiefbeeld rond de kerkpilaren hechten. De plattegrond met kooromgang leent zich perfect om een wandelroute aan te leggen en de coronaregels aangenaam na te leven.

Ook het traject met bidstoeltjes in de middenbeuk is als een processie opgevat waarbij (terug) houten stokken de ruimte opdelen, de looplijn begeleiden en beletten dat men overal kan gaan plaatsnemen. Het symboliseert de bedrijvige manier waarop de mens bezig is de aarde te willen vergroten maar dat in se niet meer aankan. Zijn we wel goed bezig? Wat is ons doel, welke visie schuilt achter onze gewelddadige aanpak van de aarde?

Greta Thunberg versus Eva

De verschillende zijkapellen van de Sint Jacobskerk lichten telkens een aspect van Honoré d’O’s gedachtegoed uit. Zo zien we bv. een collagefoto met links Eva, geschilderd door Lucas Cranach de Oude, en rechts Greta Thunberg die een publiek toespreekt. De gelijkenis is opvallend: Eva staat met een appelbeet aan het begin van de menselijke kennis, en Greta staat met de verworven menselijke kennis aan het mogelijke einde der tijden. De appel als bron van kennis en tegelijk vitamine voor de wereld komt overigens vaak terug op het parcours van de expo. Zo ligt er een appel als drinkbeker-kalebas naast Sint-Jacobus, en vind je ergens anders Adam & Eva (smartelijk maar erg aandoenlijk geschilderd door Massacio), elk verzonken in een halve appel, verder in de tentoonstelling verschijnt de appel opnieuw, nu in een denkbeeldig spiegelbeeld…

Een andere zijkapel bevat boeken uit de Heilige Bibliotheek die niet geopend kunnen worden en waarvan het laatste metersdikke boek, dat alle informatie wil bevatten, alweer van de boekenplank lijkt te vallen… “Het ene werk genereert onophoudelijk verbanden met het andere en trekt er de betekenissen van open, in de onontgonnen mythologie van de actuele nabijheid of dagdagelijksheid”, aldus Honoré d’O.

Ruimte voor schoonheid, ontdekkingen en inzichten

Covid-19 is een signaal dat we niet naast ons kunnen neerleggen. Maar de Lockdown Light reveleerde voor de kunstenaar de afgelopen maanden ook een andere zijde van de wereld, nl. een onwaarschijnlijke schoonheid van een ontluikende natuur, het geluid van de merel en van de immense stiltes, de geur van aarde, van plant en bloemen, de constante pracht waarvan we ons niet meer bewust waren… of te weinig van bewust zijn. De stad toonde zich als een openluchtmuseum en de Sint-Jacobskerk plaatst zich daarin als een ontmoetingsplek voor zelfreflectie en een openbaring van onzichtbare verbanden, als een ruimte voor kinderlijke verwondering, ontdekking en plezier.

In de kerk mag men eindelijk overal zijn en alles aanraken zonder het te hoeven aanraken. De kerkvloer ‘draagt’ de kunstwerken, zowel de bestaande eeuwenoude als de nieuw gecreëerde. Voorwerpen worden ontdaan van hun zwaarte(kracht) of materiële waarde en voelen licht aan. Niet voor niets incorporeert Honoré d’O graag vederlichte materialen als polystyreenkorrels die voor 98% uit lucht bestaan. Paletten uit isomo dragen dan weer de lucht, ze ontlokken emoties van vrijheid en blijheid. Maar lucht is misschien wel het belangrijkste materiaal dat Honoré d’O steeds gebruikt. Hij plaatst niet -zoals een normale tentoonstelling functioneert- de kunstwerken in de ruimte, hij plaatst de ruimte in de kunstwerken. De kerk zelf wordt een kunstinstallatie.

Ook mondmaskers, een attribuut dat Honoré d’O, als een visionair al lang voor de coronacrisis in zijn oeuvre incorporeerde, zijn nu verknipt en getransformeerd tot uitnodigende kringen van witte bloemenpracht, als teken van hoop. Met enkele gekartelde doopvonten uit isomo verwijst de kunstenaar naar geboorte, de fragiliteit van nieuw leven, en stelt hij zich vragen over het toekomstbeeld waarmee kinderen zullen opgroeien.

Honoré d’O maakt tevens dankbaar gebruik van de aanwezige kerkelijke kunst om er, al dan niet waarneembaar op het eerste gezicht, zijn eigen kunst aan toe te voegen. Zo draagt een beeld van Maria in haar gekruiste armen coronaroosjes die de kunstenaar rond haar drapeerde alsof ze er al eeuwen in lagen. Diverse videofilmpjes zullen te zien zijn op schermen, o.a. geanimeerde beelden van De Handdoek en het kleed van Maria op ‘De Annunciatie’, een achterpaneel van het Lam Gods.

Virtueel en fysiek bezoek

Deze expo is een initiatief van de vzw Jacobus en werd mogelijk gemaakt dankzij de steun van de Stad Gent, de Stichting Liedts-Meesen, HOGENT, VUB, het S.M.A.K. en zovele anderen… De expo zal in eerste fase enkel via de facebookpagina’s van VZW Jacobus en Honoré d’O te volgen zijn. Sophie Cocquyt, voorzitter VZW Jacobus: “Deze expo kadert perfect in de filosofie van onze vzw om van de Sint-Jacobskerk een dynamische en actieve ontmoetingsplaats te maken waar, naast het liturgische, ruimte is voor multidisciplinaire, creatieve, culturele en sociale projecten die de cohesie in de buurt versterken. De expo loopt extra lang, tot 30 oktober. We hopen dan ook om hier als randprogramma nog enkele (klassieke) concerten te kunnen organiseren met o.m. Tore Denys en Catalina Vicens.”

Praktische info

Praktisch: De Handdoek, Honoré d’O, Sint-Jacobskerk, Sint-Jacobsplein, Gent. Deze unieke tentoonstelling opent dit pinksterweekend voor het publiek met GRATIS toegang, vanaf vrijdag 29 mei t/m maandag 1 juni en daarna telkens op vrijdag, zaterdag en zondag van 14u-18u en dit t/m 31 oktober 2020. Reserveren niet nodig. Ook virtueel te bezoeken via https://www.facebook.com/jacobusgent. Meer info: info@jacobusgent.be. Deze expo is een initiatief van de vzw Jacobus en werd mogelijk gemaakt dankzij de steun van de Stad Gent, de Stichting Liedts-Meesen, HOGENT, VUB, het S.M.A.K. en zovele anderen… Info: www.jacobusgent.be & www.vaneyck2020.be.

N.a.v. de expo De Handdoek verschijnt er deze zomer een boek in de vorm van een missaal, uitgegeven door MER. in een vormgeving van Luc Derycke. Auteurs van een ‘gebed’ zijn onder andere: Luc Derycke, Honoré d’O, Philippe Van Cauteren… Voorintekenprijs: 15€ tot 15 augustus 2020 via een mail naar femke.vandenbosch@borgerhoff-lamberigts.be of via de webshop www.merbooks.be.

Open op: zaterdag van 14:00 tot 18:00, zondag van 14:00 tot 18:00

Locatie

BijSint-Jacobs 1
Gent 9000

Contact

BijSint-Jacobs 1
Gent 9000



september 2020

oktober 2020

november 2020

december 2020

januari 2021

februari 2021

maart 2021

april 2021

juni 2021

juli 2021

augustus 2021

 Top